باسکول جادهای یک سیستم توزین صنعتی برای اندازهگیری وزن کامیون، تریلی، کشنده و سایر وسایل نقلیه سنگین است. در این سیستم، وزن خودرو از طریق پلتفرم باسکول به مجموعهای از لودسلها منتقل میشود و لودسلها نیروی واردشده را به سیگنال الکتریکی تبدیل میکنند. این سیگنال پس از پردازش توسط نمایشگر، بهصورت وزن خودرو نمایش داده میشود.در ادامه بررسی میکنیم باسکول جادهای چیست، نحوه کار باسکول جادهای چگونه است، اجزای باسکول کداماند و چه عواملی بر دقت آن تأثیر دارند.
باسکول جادهای چیست؟
باسکول جادهای یا Truck Scale / Weighbridge تجهیزی برای اندازهگیری وزن خودروهای سنگین است.کامیون روی پلتفرم باسکول قرار میگیرد، وزن آن به لودسلها منتقل میشود و پس از پردازش سیگنال لودسلها، مقدار وزن روی نمایشگر نشان داده میشود.باسکول جادهای معمولاً برای موارد زیر استفاده میشود:
- اندازهگیری وزن کامیون و تریلی
- محاسبه وزن خالص محموله
- کنترل ورود و خروج مواد
- مدیریت موجودی
- ثبت خرید و فروش وزنی
- کنترل فرآیند حملونقل
به همین دلیل باسکول در کارخانهها، معادن، صنایع فولاد، سیمان، پتروشیمی، سیلوها، انبارها و مراکز لجستیکی کاربرد گستردهای دارد.
نحوه کار باسکول جادهای چگونه است؟
فرآیند کلی عملکرد باسکول را میتوان به شکل زیر خلاصه کرد:
خودرو ← پلتفرم باسکول ← لودسلها ← جانکشن باکس ← نمایشگر وزن ← نرمافزار
ابتدا خودرو روی پلتفرم قرار میگیرد. وزن خودرو از طریق سازه به لودسلهای نصبشده در زیر باسکول منتقل میشود.لودسلها نیروی مکانیکی را به سیگنال الکتریکی تبدیل میکنند. در سیستمهای دارای چند لودسل، سیگنالها معمولاً در جانکشن باکس جمعآوری شده و سپس به نمایشگر منتقل میشوند.نمایشگر پس از پردازش سیگنال و اعمال اطلاعات کالیبراسیون، مقدار وزن نهایی را نمایش میدهد.در سیستمهای پیشرفته، اطلاعاتی مانند پلاک خودرو، وزن ورودی، وزن خروجی، وزن خالص، تاریخ، ساعت و نوع کالا نیز در نرمافزار باسکول ثبت میشوند.
اجزای باسکول جادهای چیست؟
مهمترین اجزای باسکول جادهای عبارتاند از:
پلتفرم باسکول
پلتفرم سازهای است که خودرو روی آن قرار میگیرد و وظیفه تحمل وزن و انتقال نیرو به لودسلها را بر عهده دارد.
لودسل باسکول
لودسل اصلیترین حسگر اندازهگیری وزن است. این تجهیز نیروی واردشده را به سیگنال الکتریکی متناسب تبدیل میکند.کیفیت، ظرفیت، کلاس دقت و نحوه نصب لودسل تأثیر زیادی بر عملکرد باسکول دارند.
مانتینگ لودسل
مانتینگ یا پایه لودسل به نصب صحیح سنسور و انتقال کنترلشده نیرو کمک میکند. استفاده از مانتینگ مناسب میتواند اثر نیروهای جانبی را کاهش دهد.
جانکشن باکس
جانکشن باکس خروجی چند لودسل را دریافت کرده و سیگنال نهایی را به نمایشگر منتقل میکند. در برخی سیستمها تنظیم گوشههای باسکول نیز از طریق این بخش انجام میشود.
نمایشگر وزن
نمایشگر وزن یا Indicator سیگنال لودسلها را پردازش کرده و مقدار وزن را نشان میدهد.بسته به مدل، نمایشگر میتواند امکاناتی مانند اتصال به کامپیوتر، شبکه، پرینتر، PLC و نرمافزار باسکول داشته باشد.
فونداسیون
فونداسیون باید محکم، پایدار و تراز باشد. نشست یا اختلاف ارتفاع در نقاط نصب میتواند باعث تغییر توزیع نیرو و ایجاد خطا شود.
نقش لودسل در عملکرد باسکول جادهای
لودسل باسکول جادهای مهمترین حسگر اندازهگیری در سیستم توزین است. این قطعه نیروی واردشده از وزن کامیون و پلتفرم را دریافت کرده و آن را به یک سیگنال الکتریکی متناسب تبدیل میکند. سپس این سیگنال به جانکشن باکس و نمایشگر وزن منتقل میشود تا مقدار نهایی وزن محاسبه و نمایش داده شود.
در یک باسکول جادهای معمولاً چند لودسل در نقاط مختلف زیر سازه نصب میشوند تا وزن خودرو بین آنها توزیع شود. به همین دلیل کیفیت، ظرفیت، کلاس دقت و نحوه نصب لودسلها تأثیر مستقیمی بر عملکرد کل باسکول دارد.برای انتخاب لودسل باسکول باید عواملی مانند ظرفیت باسکول، تعداد لودسلها، توزیع بار، کلاس دقت، شرایط محیطی، نوع مانتینگ و درجه حفاظت بررسی شوند. همچنین نصب صحیح لودسل اهمیت زیادی دارد؛ زیرا ورود نیروهای جانبی، تراز نبودن نقاط نصب یا استفاده از مانتینگ نامناسب میتواند باعث ایجاد خطا در اندازهگیری شود.بنابراین دقت یک باسکول جادهای تنها به نمایشگر یا سازه آن وابسته نیست و انتخاب و نصب صحیح لودسل یکی از مهمترین عوامل در دستیابی به توزین دقیق، پایدار و قابل تکرار است.
کاربردهای باسکولهای جادهای
باسکولهای جادهای در صنایعی استفاده میشوند که مواد اولیه یا محصول توسط کامیون و تریلی جابهجا میشود و لازم است وزن دقیق محموله ثبت شود.
مهمترین کاربردهای باسکول جادهای عبارتاند از:
- معادن: توزین مواد معدنی و ثبت مقدار بار خروجی
- کارخانهها: کنترل وزن مواد اولیه ورودی و محصولات خروجی
- کشاورزی و سیلوها: توزین غلات، خوراک دام و محصولات کشاورزی
- دام و طیور: کنترل وزن نهادهها و خوراک ورودی
- صنایع غذایی: ثبت وزن مواد اولیه و محصولات نهایی
- فولاد و فلزات: توزین قراضه، شمش، ورق و مواد اولیه
- پتروشیمی: ثبت وزن محمولههای ورودی و خروجی
- حملونقل و لجستیک: کنترل وزن بار و ثبت اطلاعات خودرو
- مراکز بازیافت: تعیین وزن خالص ضایعات و مواد بازیافتی
در بیشتر این کاربردها، خودرو یکبار بهصورت پر و یکبار بهصورت خالی توزین میشود و اختلاف این دو مقدار، وزن خالص محموله را مشخص میکند.از آنجا که وزن ثبتشده میتواند مبنای خرید، فروش، انبارداری و حملونقل باشد، استفاده از باسکول جادهای دقیق، کالیبره و مجهز به لودسل مناسب اهمیت زیادی دارد.
وزن خالص بار چگونه محاسبه میشود؟
برای محاسبه وزن واقعی محموله معمولاً خودرو دو مرتبه توزین میشود.
وزن خالص = وزن ناخالص − وزن خالی
برای مثال:
وزن کامیون همراه بار: 42,000 کیلوگرم
وزن کامیون خالی: 15,000 کیلوگرم
وزن خالص بار:
42,000 − 15,000 = 27,000 کیلوگرم
بنابراین وزن محموله برابر با 27 تن است.
انواع باسکول جادهای
باسکولهای جادهای از نظر نحوه نصب معمولاً به دو گروه اصلی تقسیم میشوند.
- باسکول روکار: در باسکول روکار، پلتفرم بالاتر از سطح زمین قرار دارد و خودرو از طریق رمپ وارد باسکول میشود.این مدل معمولاً دسترسی مناسبی به بخش زیر سازه دارد، اما به فضای بیشتری برای رمپ نیاز دارد.
- باسکول داخل زمین: در باسکول داخل زمین یا Pit Type، سطح پلتفرم تقریباً همسطح جاده است.این مدل فضای کمتری برای ورود و خروج نیاز دارد، اما زهکشی، تخلیه آب و دسترسی تعمیراتی در آن اهمیت بیشتری دارد.
باسکول 60 تن چیست؟
باسکول 60 تن باسکولی است که ظرفیت نامی توزین آن 60 تن است.
با این حال، ظرفیت هر لودسل لزوماً 60 تن نیست. ظرفیت لودسلها بر اساس عواملی مانند:
- تعداد لودسلها
- وزن پلتفرم
- حداکثر وزن خودرو
- توزیع بار
- تعداد محورها
- ضریب ایمنی
انتخاب میشود.بنابراین طراحی سیستم لودسل باسکول باید بهصورت مهندسی انجام شود.
دقت باسکول جادهای به چه عواملی بستگی دارد؟
دقت باسکول فقط به لودسل وابسته نیست.
مهمترین عوامل مؤثر عبارتاند از:
- کیفیت و کلاس دقت لودسل
- ظرفیت مناسب لودسلها
- نصب صحیح
- کیفیت مانتینگ
- استحکام و تراز فونداسیون
- طراحی سازه باسکول
- تنظیم گوشهها یا Corner Adjustment
- کیفیت نمایشگر
- کالیبراسیون
- شرایط دما و رطوبت
بنابراین حتی استفاده از لودسل با کلاس دقت بالا نیز بدون نصب و کالیبراسیون صحیح نمیتواند دقت کل سیستم را تضمین کند.
کالیبراسیون باسکول جادهای چیست؟
کالیبراسیون باسکول فرآیندی است که در آن رابطه بین سیگنال خروجی سیستم و مقدار واقعی وزن بررسی و تنظیم میشود.کالیبراسیون معمولاً پس از نصب اولیه و همچنین در شرایطی مانند تعویض لودسل، تعمیرات اساسی، تغییر نمایشگر یا مشاهده خطای غیرعادی انجام میشود.
تفاوت باسکول جادهای و WIM چیست؟
در باسکول جادهای استاتیک خودرو برای اندازهگیری وزن متوقف میشود.اما در سیستم WIM یا Weigh-In-Motion وزن خودرو هنگام حرکت اندازهگیری میشود.باسکول استاتیک بیشتر برای توزین صنعتی و تجاری استفاده میشود، در حالی که WIM کاربرد بیشتری در کنترل ترافیک، شناسایی اضافهبار و پایش خودروهای جادهای دارد.
باسکول هوشمند چیست؟
باسکول هوشمند علاوه بر اندازهگیری وزن میتواند به تجهیزات اتوماسیون متصل شود.
از جمله:
- دوربین پلاکخوان
- RFID
- راهبند
- چراغ راهنمایی
- پرینتر
- نرمافزار مدیریت توزین
- سیستم ERP
در این سیستمها میتوان بخش زیادی از فرآیند ورود، توزین و خروج خودرو را بهصورت خودکار مدیریت کرد.
هنگام خرید باسکول جادهای به چه نکاتی توجه کنیم؟
هنگام انتخاب باسکول بهتر است فقط قیمت دستگاه بررسی نشود.
مهمترین عوامل عبارتاند از:
- ظرفیت باسکول
- ابعاد پلتفرم
- کیفیت سازه
- نوع و ظرفیت لودسلها
- کلاس دقت لودسل
- مانتینگ مناسب
- کیفیت جانکشن باکس
- امکانات نمایشگر
- نرمافزار باسکول
- شرایط محیطی محل نصب
- خدمات تعمیر و کالیبراسیون
- قابلیت توسعه سیستم
انتخاب مناسب باید بر اساس نوع خودروها، حجم تردد و شرایط واقعی بهرهبرداری انجام شود.
استانداردهای مرتبط با باسکول
در حوزه سیستمهای توزین، استانداردها و توصیهنامههای مختلفی وجود دارد.
از جمله:
OIML R60: مرتبط با الزامات متروژیکی لودسلها
OIML R76: مرتبط با تجهیزات توزین غیرخودکار
OIML R134: مرتبط با تجهیزات توزین وسایل نقلیه جادهای در حال حرکت
استاندارد مورد نیاز هر پروژه باید بر اساس نوع سیستم و الزامات قانونی آن مشخص شود.
جمعبندی؛ باسکول جادهای چیست؟
باسکول جادهای یک سیستم توزین صنعتی برای اندازهگیری وزن کامیون، تریلی و سایر وسایل نقلیه سنگین است.در این سیستم، وزن خودرو از طریق پلتفرم به لودسلها منتقل میشود، لودسلها نیرو را به سیگنال الکتریکی تبدیل میکنند و نمایشگر پس از پردازش سیگنال، مقدار وزن را نمایش میدهد.مهمترین اجزای باسکول جادهای شامل پلتفرم، لودسل، مانتینگ، جانکشن باکس، نمایشگر، فونداسیون و نرمافزار هستند.برای دستیابی به اندازهگیری دقیق نیز باید علاوه بر انتخاب تجهیزات مناسب، به نحوه نصب، فونداسیون، تراز لودسلها، کالیبراسیون و شرایط محیطی توجه شود.